وزن ایده‌آل با شاخص توده بدن (BMI)
شاخص توده بدن، مقیاسی برای مقایسه تناسب وزن و قد یک فرد است. این شاخص از طریق حاصل تقسیم وزن بر مجذور قد فرد محاسبه می‌شود. در واقع BMI سنجش میزان چاقی را اندازه‌گیری نمی‌کند بلکه ابزاری مناسب است تا سلامت وزن فرد با توجه به قدش تخمین زده شود.
این شاخص ابتدا در سال 1972 در یک مجله علمی مطرح شد و از آن پس به عنوان یکی از معتبرترین مقیاس‌های اندازه‌گیری احتمال اضافه یا کمبود وزن شناخته می‌شود. این شاخص به دلیل افزایش بی سابقه چاقی در جوامع صنعتی به سرعت مورد قبول و استفاده پزشکان و متخصصین تغذیه قرار گرفت و سادگی محاسبه آن حتی توسط افراد غیر حرفه‌ای باعث شد که به یکی از روش‌های ساده و ارزشمند برای محاسبه تناسب اندام توسط هر فرد علاقه‌مندی تبدیل شود.
به مرور با انجام تحقیقات در جوامع و گروه‌های سنی، نژادی و جنسی مختلف؛ این شاخص نسبت به مردم جوامع گوناگون استاندارد شد و اعتبار و قابل اعتماد بودن نتایج آن به اثبات رسید. رواج استفاده از این شاخص به این علت است که به افراد امکان می‌دهد تناسب وزن خود را نسبت به قد و قامتشان محاسبه کنند.
سازمان جهانی بهداشت، شاخص BMI کمتر از 18.5 را به عنوان کم وزنی و علامت سوء تغذیه تلقی می‌کند که آثار منفی و ماندگاری بر سلامت جسمی و ذهنی افراد وارد می‌آورد، از سوی دیگر نیز شاخص BMI بالاتر از 25 را به عنوان اضافه وزن و بالاتر از 30 را چاق در نظر گرفته است.
این طبقه‌بندی به صورت زیر است:
شاخص توده بدن (BMI)
شاخص توده بدن (BMI)
 مقدار BMI                                                                            میزان سلامت وزن فرد
  کمتر از 18.5                                                                       کمبود وزن (Underweight)
     18.5 تا 24.9                                                                     وزن طبیعی و نرمال (Normal)
  25 تا 29.9                                                                         اضافه وزن (Overweight)
         30 تا 34.9                                                                      چاقی درجه 1 ( Obesity Class I)
        35 تا 39.9                                                                     چاقی درجه 2 (Obesity Class II)
            بالاتر از 40                                                                 چاقی مفرط و مرگبار (Morbid Obesity)

 

برای محاسبه شاخص توده بدن باید توجه داشت که BMI کودکان با بزرگسالان متفاوت می‌باشد. اگر چه روش کار تقریبا مشابه بالغین است اما برای کودکان درصدی را برای مقایسه کودک با کودکان هم سن و هم جنسیت او فراهم می‌کند.
شاخص توده بدن با عددهای داده شده تقریبا برای مردم کشورهای غربی صنعتی مشابه است ولی این میزان در سایر کشورها و برای مردم سایر نژادها متفاوت است. برای مثال در ژاپن شاخص توده بدن نرمال باید بین 18.5 تا 23 باشد این در حالی است که تقریبا این میزان برای کشورهای غربی 25 است.
شاخص توده بدن در ایران نیز مورد بررسی قرار گرفته به طوری که حد بالای BMI نرمال برای مردان 25.21 و برای زنان 23.35 است.

 

– پیامدهای اضافه وزن و چاقی بر سلامت
دامنه مقادیر مختلف BMI بر اساس رابطه بین وزن بدن و بیماری‌ها و مرگ تعیین شده است. افراد دارای اضافه وزن یا چاق شانس بیشتری برای ابتلا به بیماری‌های مختلف و مشکلات سلامتی هستند که از آن جمله می‌توان به موار زیر اشاره نمود:
فشار خون بالا
چربی خون بالا ( LDL بالا، HDL  پائین، و سطوح بالای تری‌گلیسیرید در خون)
دیابت نوع 2
بیماری‌های قلبی-عروقی
سکته
بیماری کیسه صفرا
آرتروز استخوانی
اختلالات خواب
برخی از انواع سرطان (سینه، مقعد، رحم و …)

 

– عوامل خطرزا
بیماری‌های ذکر شده در بالا، از جمله بیماری‌های مرتبط با چاقی هستند اما در صورتی که اضافه وزن یا چاقی شما همراه با دست کم دو مورد از عوامل خطر نیز همراه باشد، احتمال ابتلای شما به این بیماری‎ها چندین برابر می‌شود. این عوامل عبارتند از:
فشار خون بالا
سطح بالای کلسترول بد در خون LDL
سطح پائین کلسترول خوب در خون HDL
چربی خون بالا ( تری‌گلیسیرید بالا)
قند خون بالا
سابقه خانوادگی بیماری قلبی
عدم فعالیت بدنی و ورزش
مصرف سیگار و الکل
برای افرادی که شاخص توده بدن آنها 30 و بالاتر از آن است و یا کسانی که دچار اضافه وزن هستند ( BMI بین 25 تا 29.9) و یک یا دو مورد از عوامل خطر را دارند پیشنهاد می‌کنیم که وزن خود را کاهش دهند. حتی یک کاهش وزن جزئی ( 5 تا 10 درصد وزن فعلی شما) می‌تواند به کاهش خطر ابتلای شما به بیماری‌های مرتبط با چاقی کمک کند.
– شکل چاقی
معمولا شکل چاقی به دو صورت تقسیم می‌شود:
وزن ایده‌آل
وزن ایده‌آل
چاقی سیبی شکل و چاقی گلابی شکل.
در چاقی سیبی شکل، چربی اضافی در اطراف شکم انباشته شده است.
در چاقی گلابی شکل چربی اضافی در باسن و ران ها جمع شده است.
اگر دور کمر در آقایان بیشتر از ۱۰۲ سانتیمتر و در خانم‌ها بیشتر از ۸۸ سانتیمتر باشد،  چاقی سیبی شکل در مورد آنها مطرح می‌شود. البته این اعداد برای زنان باردار و شیرده کاربرد علمی ندارد.
چاقی سیبی شکل به نسبت چاقی گلابی شکل، خطر بیشتری برای سلامتی دارد و افراد مبتلا به چاقی سیبی بیش از سایرین دچار فشار خون بالا، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی می‌شوند.

 

– برخی از محدودیت‌ها و نواقص استفاده از شاخص توده بدن
گرچه شاخص BMI به طور معمول برای همه زنان و مردان نتایج قابل اعتمادی را نشان می‌دهد اما مثل هر چیز دیگری محدودیت‌هایی هم دارد.
لازم به ذکر است که:
1- این شاخص ممکن است برای ورزشکاران و افرادی که بافت ماهیچه‌ای مستحکم و متراکم دارند، با ضریب خطا همراه باشد و BMI آنها را بالاتر از میزان واقعی نشان دهد زیرا اضافه وزنی را که به دلیل بافت ماهیچه‌ای به وجود آمده است را با چربی اضافی بدن اشتباه می‌گیرد.
2- در مورد استفاده از این شاخص برای سالمندان نیز محدودیت‌هایی وجود دارد زیرا ممکن است در مورد اضافه وزن این افراد را کمتر از حد واقعی نشان دهد زیرا هر فردی که دچار کاهش بافت و تراکم ماهیچه‌ای شده باشد ممکن است BMI واقعی خود را به دلیل تراکم آب یا چربی در واحد حجم به درستی تشخیص ندهد.
3- محاسبه شاخص توده بدن برای زنان باردار کاربرد ندارد.
4- در افراد زیر 18-20 سال باید از روش محاسبه شاخص توده بدن برای کودکان استفاده کرد تا اعداد به دست آمده واقعی باشند.
موفق باشید.
منبع: سلامت 118

لطفا به این مطلب امتیاز دهید

میانگین امتیازات ۵ از ۵
از مجموع ۲ رای